Το Εργαστήριο Φαρμακείου σε Δράση Δημιουργώντας Γαληνικά Σκευάσματα

Σε μία εποχή που οι ασθενείς ακούν συνεχώς για ελλείψεις φαρμάκων, η ανάγκη της ιατρικής για εξατομικευμένη θεραπεία και η υποχρέωσή μας για κάλυψη όλων των πληθυσμών ακόμα και αυτών που δεν μπορούν να μας εκφράσουν με λόγια τις ανάγκες τους, όπως τα κατοικίδια και τα μωρά, το εργαστήριο ενός φαρμακείου δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά περισσότερο αναγκαιότητα.

Τι είναι τα γαληνικά σκευάσματα και γιατί είναι απαραίτητα;

Τα γαληνικά σκευάσματα είναι φαρμακευτικά προϊόντα που παρασκευάζονται στο φαρμακείο σύμφωνα με καθορισμένες προδιαγραφές κατόπιν ιατρικής συνταγής και προορίζονται για άμεση χορήγηση ώστε να καλυφθούν συγκεκριμένες φαρμακοθεραπευτικές ανάγκες. Με άλλα λόγια, τα γαληνικά φάρμακα, δεν είναι έτοιμα βιομηχανοποιημένα σκευάσματα αλλά παρασκευάζονται από τον φαρμακοποιό ακολουθώντας τους κανόνες GCP (Good Compoundig Practices).

Πότε πρέπει να αναζητήσουμε τα γαληνικά φάρμακα;

Η χρήση των γαληνικών σκευασμάτων είναι απαραίτητη σε αρκετές περίπτωσης όπως για παράδειγμα:

• Απουσία εμπορικά διαθέσιμου σκευάσματος, είτε λόγω έλλειψης είτε λόγω διακοπής της κυκλοφορίας του. Για παράδειγμα στην Ελληνική Αγορά υπάρχει μεγάλο πρόβλημα στη διάθεση ενός συγκεκριμένου αντιβιοτικού εναιωρήματος, που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στους παιδιατρικούς ασθενείς (λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, του αναπνευστικού, γαστρεντερικές λοιμώξεις, λοιμώξεις του δέρματος και των μαλακών μορίων) δημιουργώντας έτσι πραγματικό θεραπευτικό κενό. Η δραστική ουσία κυκλοφορεί ωστόσο σε μορφή δισκίων που όμως λόγω μεγέθους τα παιδιά δεν μπορούν να καταπιούν. Για το λόγο αυτό, κατόπιν συνεννόησης με το θεράποντα ιατρό μπορεί να παρασκευαστεί είτε από πρώτη ύλη είτε από το εμπορικό σκεύασμα που κυκλοφορεί το εναιώρημα και να δοθεί έτσι στο παιδί επιτυγχάνοντας τη σωστή θεραπεία με την ακριβή δοσολογία και μορφή που απαιτείται. Καλύπτεται λοιπόν με αυτόν τον τρόπο ένα πραγματικό κενό της αγοράς, προσφέροντας λύση εκεί όπου η βιομηχανική διάθεση αδυνατεί.
• Ανάγκη για εξατομικευμένη δοσολογία ή τροποποίηση της φαρμακοτεχνικής μορφής. Χαρακτηριστικό και καθημερινό είναι το παράδειγμα της λήψης φαρμάκων που προορίζονται για τα κατοικίδιά μας. Ένας σκύλος μικρού σωματικού βάρους χρήζει θεραπείας με δραστική ουσία που κυκλοφορεί μόνο σε δισκία για ανθρώπινη χρήση των 100mg. Λόγω του βάρους του, η απαραίτητη δόση είναι μόλις 5mg. Εφόσον δεν υπάρχει εμπορικό σκεύασμα, στο εργαστήριο παρασκευάζονται κάψουλες ή εναιώρημα ακριβούς περιεκτικότητας ώστε ο κτηνίατρος και ο ιδιοκτήτης του κατοικίδιου να έχουν ένα απολύτως ασφαλές, μετρήσιμο και σταθερό σχήμα χορήγησης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του συγκεκριμένου ζώου. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνουμε:
  • Αποφυγή υπέρ/υπό δοσολογίας
  • Ακριβή συμμόρφωση στη θεραπεία
• Προσαρμογή της θεραπείας σε παιδιατρικούς, γηριατρικούς ή πολυφαρμακοθεραπεύομενους ασθενείς. Χαρακτηριστικά οι ηλικιωμένοι ασθενείς, παρουσιάζουν συχνά δυσκαταποσία ή προβλήματα στο ήπαρ ή/και στους νεφρούς. Αυτό μας οδηγεί στην ανάγκη για τροποποίηση εκ νέου της δόσης λόγω της ανεπάρκειας, αλλά και της φαρμακοτεχνικής μορφής πχ σε μορφή εναιωρήματος ή μικρότερης κάψουλας για βέλτιστη συμμόρφωση και ασφάλεια.
• Αποκλεισμός συγκεκριμένων εκδόχων λόγω αλλεργιών ή δυσανεξιών. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της δυσανεξίας στη λακτόζη. Η λακτόζη χρησιμοποιείται συχνά ως έκδοχο σε δισκία. Ένας ασθενής με σοβαρή δυσανεξία θα πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι θα λάβει ένα φάρμακο που δεν θα την εμπεριέχει. Για το λόγο αυτό στο εργαστήριο θα φτιαχτεί το φάρμακο σε μορφή κάψουλας ή θα χρησιμοποιηθεί κάποιο άλλο έκδοχο πχ σορβιτόλη. Ένα άλλο παράδειγμα, είναι η παρασκευή εναιωρήματος χωρίς χρωστικές ή βελτιωτικά γεύσης που έχουν συνήθως τα εμπορικά σιρόπια στην περίπτωση παιδιού με ιστορικό κνίδωσης ή αλλεργίας μετά από λήψη χρωστικών τροφίμων. Παρασκευάζοντας λοιπόν, ένα υποαλλεργικό εναιώρημα, επιτρέπουμε στο παιδί να λάβει σωστά την αγωγή του χωρίς τον κίνδυνο αναφυλακτικού επεισοδίου.

Συνεργασία φαρμακοποιού–ιατρού: θεμέλιο της ασφαλούς εξατομικευμένης θεραπείας

Όπως, ελπίζω, να είναι ήδη ξεκάθαρο, η συνεργασία του φαρμακοποιού και του ιατρού είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Ο φαρμακοποιός και το εργαστήριό του θα πρέπει να λειτουργεί ως εξειδικευμένη υποστηρικτική δομή για τον ιατρό προσφέροντάς του:

• Δυνατότητα επιλογής δραστικών ουσιών, συγκέντρωσης και φαρμακοτεχνικής μορφής
• Εξειδικευμένη καθοδήγηση σχετικά με τις φαρμακοτεχνικές παραμέτρους
• Αξιολόγηση συμβατότητας δραστικών ουσιών
• Ενημέρωση για τη σταθερότητα, τη διάρκεια ζωής και τις κατάλληλες συνθήκες φύλαξης.

Είναι απαραίτητη η συνεχής επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών ώστε να επιτυγχάνεται η απόλυτη ασφάλεια, αποτελεσματικότητα και ακριβής εφαρμογή της θεραπείας, ώστε ο ασθενής να μην έχει το πρόσθετο άγχος της αγωγής.

Άρα ποιος θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ο σύγχρονος ρόλος του φαρμακείου στην κάλυψη της αγοράς; Η ανάπτυξη ενός οργανωμένου εργαστηρίου εντός του φαρμακείου έχει πλέον σαφή κοινωνική και θεραπευτική διάσταση αφού:

• Μειώνει το βάρος των ελλείψεων
• Διασφαλίζει τη συνέχεια της θεραπείας
• Προσφέρει λύσεις υψηλής κλινικής αξίας
• Ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών της υγείας.

Ποια είμαι όμως εγώ;

Ονομάζομαι Καραλή Φλωριάνα, είμαι 2^ης γενιάς κοινοτική Φαρμακοποιός και καθημερινά προσπαθώ να βρίσκω λύσεις για τους ασθενείς μου. Επενδύω στη σωστή ενημέρωση και καθοδήγηση, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους και, κυρίως, προσπαθώ να συμβάλω στην πρόληψη ασθενειών. Όταν μπαίνω στο εργαστήριο και ξέρω ότι παρασκευάζω ένα φάρμακο, αισθάνομαι ότι γίνομαι κομμάτι της οικογένειας του ασθενή και με κάνει να βάζω ακόμα μεγαλύτερο μεράκι σε αυτό που κάνω. Η μεγάλη μου αγάπη για τα ζώα με οδήγησε να παρασκευάζω «ζελεδάκια» -μεταξύ άλλων- με γεύσεις για τα κατοικίδια, τα οποία δεν είναι απλώς ένα «εύκολο σνάκ». Πρόκειται για ειδικά παρασκευάσματα φαρμακευτικής ποιότητας που επιτρέπουν στους κτηνιάτρους να χορηγούν τη σωστή δόση φαρμάκου με τρόπο εύγεστο και ασφαλή για τα ζωάκια. Κάθε ζελεδάκι παρασκευάζεται με ακριβή δοσολογία, προσεκτικά επιλεγμένα έκδοχα και γεύσεις που προσελκύουν το κατοικίδιο ώστε η θεραπεία να γίνεται χωρίς άγχος τόσο για το ζωάκι όσο και για τον ιδιοκτήτη.

Καραλή Φλωριάνα

Φαρμακοποιός